Wikipedia, όχι και τόσο ελεύθερο εγχείρημα;

Το όνειρο του Διαδικτύου ήταν να δημιουργηθεί μια ελεύθερη ροή των πληροφοριών, απεριόριστη από οποιαδήποτε μορφή κεντρικής εξουσίας, που όπως έχει δείξει η ιστορία μπορεί εύκολα να διαφθαρεί και εξυπηρετεί τον εαυτό της και μόνον[1]. Η Wikipedia θεωρείτο ως τώρα ιδιαίτερα γνωστό προπύργιο της συγκεκριμένης υπεραισιόδοξης από ό,τι φαίνεται ιδέας. Στη Wikipedia, συντάκτες συνεργάζονται για τη συγγραφή εγκυκλοπαιδικών λημμάτων σε ένα ανοικτού κώδικα περιβάλλον που διαχειρίζεται η κοινότητα[2]. Θεωρητικά βασίζονται σε κοινωνικούς κανόνες για να προτυποποιήσουν και διαχειριστούν τις αποφάσεις τους σε ζητήματα επεξεργασίας[3].

Πίνακας περιεχομένων

Η νέα ολιγαρχία

Σύμφωνα με μια νέα μελέτη στο περιοδικό ανοικτής πρόσβασης Future Internet, η online κοινότητα της Wikipedia έχει γίνει μια πολύ συντηρητική «ολιγαρχία», στην οποία λίγοι ελίτ συντάκτες κρατούν όλη την δύναμη και την επιρροή –κάτι που δεν διαφέρει ουσιαστικά από τα εταιρικά και κυβερνητικά συστήματα από τα οποία υποτίθεται ότι προσπαθούσε να ξεφύγει εν τη γενέσει της ως συλλογική προσπάθεια η Wikipedia.

Όταν ιδρύθηκε πριν από 15 χρόνια η Wikipedia, παρά το γεγονός ότι δεν είχε επίσημη αρχή αστυνόμευσης στην ιστοσελίδα της, η αυτοδιοικούμενη κοινότητα καθιέρωσε ένα σύνολο κανόνων και προτύπων για να δώσει στην κοινότητα σχήμα. Δεδομένου, όμως, ότι είχε συσταθεί με «ανοικτή» δομή, θα έπρεπε τεχνικά μπορεί κανείς να αφαιρέσει ή να αλλάξει κάποιον από αυτούς τους κανόνες κατά το δοκούν. Ερευνητές από το πανεπιστήμιο της Indiana μελετώντας την εξέλιξη των κοινωνικών κανόνων, χρησιμοποίησαν τα ελεύθερα διαθέσιμα στοιχεία σχετικά με τις διασυνδεδεμένες σελίδες που διαμορφώνουν και ερμηνεύουν τους κανόνες και τα πρότυπα της Wikipedia στην αγγλική γλώσσα. Οι κανόνες αυτοί χρησιμεύουν ως βάση και φίλτρο για όλο το περιεχόμενο που ανεβάζουν οι χρήστες. Σύμφωνα με τη μελέτη, «αυτές οι βασικές προδιαγραφές διέπουν τόσο το περιεχόμενο, όσο και τις διαπροσωπικές αλληλεπιδράσεις χρησιμοποιώντας αφηρημένες αρχές, όπως η ουδετερότητα, η επαληθευσιμότητα και η υπόθεση της καλής πίστης».

Φαίνεται, ωστόσο, πως η υπόθεση καλή πίστη έχει προ πολλού καταρριφθεί σε περιπτώσεις στις οι χρήστες και συντάκτες χρησιμοποιούν κάθε μέσο επιβολής των απόψεών τους στην αναπαραγωγή και προώθηση εθνικών μύθων. Ανάλογη περίσταση στην ελληνική Βικιπαίδεια είναι οι καταγραμμένες προσπάθειες για τη διαμόρφωση του λήμματος «κρυφό σχολείο»[4], όπου επιχειρείται η αναβίωση του μύθου σε ένα μέσο –Wikipedia- που σαφώς προβάλλεται στις σελίδες της μηχανής αναζήτησης της Google

Το πρόβλημα

Το βασικό πρόβλημα σε επίπεδο κανόνων σχετίζεται με μικρό αριθμό των ανθρώπων που επηρέασαν και συνεχίσουν να επηρεάζουν τη διαμόρφωση των εσωτερικών κανονισμών της Wikipedia. Οι παλαιοί ως επί το πλείστον συντάκτες που συμμετέχουν στην κοινότητα από τις πρώτες ημέρες της το 2004, όταν ο πληθυσμός της κοινότητας ήταν μόνο 3 τοις εκατό των σημερινών μελών της. Ακόμη και καθώς η κοινότητα αυξήθηκε από τους 100 περίπου συντάκτες στους 30.000, οι λίγοι παλιοί συντάκτες εξακολουθούσαν να φυλάσσουν στενά και να ενισχύουν τα παλιά πρότυπα.

Οι αρχικές θέσεις έγιναν τελικά ευαγγέλιο – ένα ξερό και δίχως αιτιολογήσεις «αυτός ήταν πάντα ο τρόπος», ο συρμός -και κάθε επανερμηνεία των κανόνων πρέπει να αποφεύγεται. Ως εκ τούτου, πολύ λίγοι από τους κανόνες και τα πρότυπα αναπροσαρμόστηκαν ή άλλαξαν, δεδομένου ότι λίγοι εκλεκτοί συντάκτες ήταν η πλειονότητά στα πρώτα χρόνια δημιουργίας και επεξεργασίας της σελίδας.

Μιλώντας στο Gizmodo, ένας από τους συγγραφείς τη μελέτης, ο Simon DeDeo, είπε: «Μπορεί πάντα να ξεκινήσει ένα εγχείρημα με αποκεντρωμένο δημοκρατικό σύστημα, αλλά με την πάροδο του χρόνου θα συμβεί η ανάδυση μιας ηγετικής τάξης με προνομιακή πρόσβαση σε πληροφορίες και κοινωνικά δίκτυα». Πρόσθεσε μάλιστα πως «τα συμφέροντά τους αρχίζουν να αποκλίνουν από την υπόλοιπη ομάδα. Δεν έχουν πλέον τις ίδιες ανάγκες και στόχους. Έτσι, όχι μόνο έρχονται για να κερδίσουν περισσότερη δύναμη μέσα στο σύστημα, αλλά είναι δυνατόν να το χρησιμοποιήσουν με τρόπους που έρχονται σε σύγκρουση με τις ανάγκες όλων των άλλων»[5].

Ο σιδηρούς νόμος της ολιγαρχίας

Οι ερευνητές δήλωσαν ότι τα ευρήματά τους υποδηλώνουν πως η Wikipedia λειτουργεί υπό τον «σιδηρού νόμο της ολιγαρχίας». Αυτό το κομμάτι της πολιτικής θεωρίας αναπτύχθηκε το 1911 από τον Robert Michels για να περιγράψει την ιδέα ότι η εξουσία τελικά και αναπόφευκτα συγκεντρώνεται σε μια επίλεκτη ομάδα λίγων ατόμων σε κάθε οργάνωση, ανεξάρτητα από το πόσο δίκαιη και δημοκρατική ξεκίνησε αρχικά[6].

Όταν ρωτήθηκε γιατί η έρευνα αυτή ήταν σημαντική, ο DeDeo εξήγησε: «Πρέπει να καταλάβουμε πώς λειτουργούν τα συστήματα αυτά, αν θέλουμε να κατανοήσουμε πώς θα κινηθεί η οικονομία του μέλλοντος. Δεν έχουν νόμους, επιβάλλονται με την παράδοση και τους κανόνες. Πιστεύω ότι με τη μελέτη μας στις νόρμες της Wikipedia επενδύουμε ερευνητικά σε ένα πρόβλημα, το οποίο σε 200 χρόνια από τώρα, θα μπορούσε να γίνει το μεγαλύτερο πρόβλημα στον κόσμο -αν δεν αυτοκαταστραφούμε πρώτα».

Παραπομπές σημειώσεις

  • [1]. Μια τέτοια περίπτωση διαφοράς σε σχέση με τον ανοικτό χαρακτήρα του εγχειρήματος είναι το αναφερόμενο ως WikiGate. O Elsevier έδωσε 45 δωρεάν λογαριασμούς του ScienceDirect σε «κορυφαίους συντάκτες της Wikipedia» για να τους βοηθήσει στο έργο τους. Ο Michael Eisen, ένας από τους ιδρυτές του κινήματος για την ανοικτή πρόσβαση, ανέφερε ότι «σοκαρίστηκε βλέποντας τη Wikipedia να συνεργάζεται με τον Elsevier για τη δημοσίευση βικισυνδέσμων, στους οποίους οι αναγνώστες δεν έχουν ανοικτή πρόσβαση» και αποκάλεσε αυτή τη διαδικασία «WikiGate». Βλ. Glyn Moody (2015) «WikiGate» raises questions about Wikipedia’s commitment to open access, Ars Technica
  • [2]. O’Mahony, S. (2007) The governance of open source initiatives: What does it mean to be community managed? J. Manag. Gov, 11, σσ. 139–150.
  • [3]. Beschastnikh, I., Kriplean, T., McDonald, D.W. Wikipedian self-governance in action: Motivating the policy lens. In Proceedings of the ICWSM, Seattle, WA, USA, 30 March–2 April 2008.
  • [4]. Βλ. σχετική συζήτηση της σελίδας του λήμματος.
  • [5]. Jennifer Ouellette (2016) Wikipedia Is Basically a Corporate Bureaucracy, According to a New Study, Gizmodo
  • [6] Hyland, James L. (1995) Democratic theory: the philosophical foundations. Manchester, England, UK; New York, New York, USA: Manchester University Press ND, σ. 247.

 

Μενελάειον

 
Menelaion.jpg
Η αρχαιολογική θέση Μενελάειον, Σπάρτης
Τοποθεσία Σπάρτη
Περιοχή Λακωνία
Συντεταγμένες 37°3′54″N 22°27′10.8″E
Τύπος Ιερό
Ίδρυση περ. 1450 ΠΚΕ
Εγκατάλειψη Ύστερη Ελλαδική IIIA1
Διαχείριση Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Λακωνίας
Διαδίκτυο Υπουργείο Πολιτισμού

Read More »

Καμίλο Σίτε

Καμίλο Σίτε

Ο Καμίλο Σίτε (Camillo Sitte) (17 Απριλίου 1843 – 16 Νοεμβρίου 1903) ήταν Αυστριακός αρχιτέκτονας, γιος του επίσης αρχιτέκτονα Φραντς Σίτε. Γεννήθηκε και πέθανε στη Βιέννη, όπου και διαμόρφωσε τη βάση του θεωρητικού και πρακτικού έργου του. Παρόλο που εκπαιδεύτηκε στην αρχιτεκτονική, είχε ισχυρό καλλιτεχνικό υπόβαθρο και βρήκε εξέχουσα θέση ως ερευνητής και πανεπιστημακός. Ίδρυσε την Camillo Sitte Lehranstalt και την Camillo Sitte Gasse στη Βιέννη. Γιος του ήταν ο αρχιτέκτονας Σίγκφριντ Σίτε (1876–1945)[1]. Ο Σίτε διηύθυνε την Πολυτεχνική Σχολή της Βιέννης και λίγο πριν τον θάνατό του, ίδρυσε το περιοδικό Der Städtebau («Το κτίσιμο της πόλης», πρώτο τεύχος 1904)[2].

Read More »