Ρόνιν

Ukiyo-e – Utagawa Kuniyoshi: απεικόνιση του διάσημου ρονίν Μιγιαμότο Μουσάσι

O ρόνιν (浪人)[1] ήταν σαμουράι χωρίς άρχοντα ή αφέντη κατά τη φεουδαρχική περίοδο της Ιαπωνίας (1185-1868). Ένας σαμουράι γινόταν ρόνιν εξαιτίας του θανάτου ή της πτώσης του αφέντη του, επίσης, αν έχανε την εύνοια του κυρίου του ή τα κοινωνικά του προνόμια[2].

Ο όρος χρησιμοποιείται ακόμη στη σύγχρονη Ιαπωνία για να υποδηλώσει τον άνεργο μισθωτό ή τον απόφοιτο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, που δεν έχει γίνει ακόμα δεκτός σε κάποιο πανεπιστήμιο[3][4]

Περιεχόμενα

Ζητήματα ετυμολογίας

Η λέξη ρόνιν σημαίνει κυριολεκτικά «άνθρωπος των κυμάτων»[5]. Πρόκειται για ιδιωματική έκφραση που σημαίνει «περιπλανώμενος» ή «περιφερόμενος», κάποιος που δεν έχει εστία. Ο όρος προέρχεται από τις περιόδους Νάρα και Χεϊάν, σημαίνει τον δουλοπάροικο που εγκαταλείπει τη γη του κυρίου του[6]. Στη συνέχεια άρχισε να χρησιμοποιείται για τους σαμουράι που δεν είχαν κύριο. (Ως εκ τούτου, ο όρος «άνθρωπος των κυμάτων» σημαίνει εκείνος που παραπαίει κοινωνικά. Οι χαρακτήρες Κάντζι «浪人» σημαίνουν τον περιφερόμενο και τον περιπλανώμενο.

Κοινωνικό καθεστώς

Σύμφωνα με το Bushido Shoshinshu (κώδικα των Σαμουράι), ο σαμουράι ήταν δεσμευμένος να τελεί σεπούκου (επίσης χαρακίρι – τελετουργική αυτοκτονία) στην περίπτωση της απώλειας του κυρίου του. Εκείνος που επέλεγε να μην τιμήσει το μπουσίντο, τον κώδικα απομονώνοταν και ζούσε σε μεγάλη ντροπή. Τούτη η ανεπιθύμητη διάκριση επιβαλλόταν κυρίως από τους άλλους σαμουράι και τους νταΐμιο, τους φεουδάρχες άρχοντες. Τούτη η πρακτική είχε ως αποτέλεσμα την καθιέρωση της χρήσης δύο σπαθιών κατά την περίοδο Ασκικάγκα ένα από τα οποία προοριζόταν για τον εχθρό και ένα για το σώμα του ίδιου του Σαμουράι, προκειμένου να διατηρήσει μέσω της τελετουργικής αυτοκτονίας την τιμή του[7].

Όπως και οι υπόλοιποι σαμουράι, οι ρόνιν έφεραν τα δύο ξίφη τους. Ωστόσο, φαίνεται πως χρησιμοποιούσαν εξίσου καλά και μια ποικιλία από άλλα όπλα. Ορισμένοι, συνήθως εκείνοι που δεν είχαν χρήματα, έφεραν μπο (ραβδί περίπου 1,5 m.) ή τζο (μικρότερο ραβδί περίπου 1 μέτρο) ή γιούμι (τόξο). Τα όπλα που χρησιμοποιούσαν αντανακλούσαν τη σχολή πολεμικών τεχνών από την οποία προέρχονταν.

Κατά τη διάρκεια της περιόδου Έντο, με το άκαμπτο διοικητικό σύστημα και τους αυστηρούς νόμους του σογκουνάτου, ο αριθμός των ρονίν αυξήθηκε σημαντικά. Η κατάσχεση των φέουδων κατά τη διάρκεια διοίκησης του τρίτου σόγκουν Τοκουγκάβα Ιεμίτσου είχε ως αποτέλεσμα τη μεγάλη αύξηση των ρόνιν. Εξήντα ένας νταΐμιο έχασαν τη γη τους κατά τη διάρκεια της πρώτης πεντηκονταετίας της διοίκησης του Τοκουγκάβα, με αποτέλεσμα περίπου 150.000 σαμουράι, το ένα πέμπτο του συνόλου των σαμουράι στην Ιαπωνία, να μετατραπούν σε ρόνιν. Πολλοί από τους ρόνιν ταξίδεψαν στο Έντο σε αναζήτηση νέας εργασίας. Πολλοί απέτυχαν να βρουν εργασία και στράφηκαν στο έγκλημα ή άλλους βίαιους τρόπους ζωής.

Καθώς οι πρώην σαμουράι δεν μπορούσαν νομίμως να ασχοληθούν με κάποιο επάγγελμα, είτε λόγω υπερηφάνειας δεν ήθελαν να το κάνουν, αναζήτησαν άλλους τρόπους για τα προς το ζην με τα ξίφη τους. Εκείνοι που επιθυμούσαν σταθερή, νόμιμη απασχόληση έγιναν μισθοφόροι σε εμπορικά καραβάνια, ή σωματοφύλακες για τους πλούσιους εμπόρους. Άλλοι έγιναν εγκληματίες, ληστές στους εμπορικούς δρόμους και τις πόλεις. Γνωρίζουμε ότι προσλαμβάνονταν ως μπράβοι σε συμμορίες, σε οίκους ανοχής, σε υπηρεσίες προστασίας, καθώς και άλλες παρόμοιες δραστηριότητες. Παράλληλα οι ποινικές υπηρεσίες της περιόδου Έντο διαμόρφωσαν μια εικόνα ντροπής, που βόλευε την απόρριψή τους.

Σε παρελθούσες περιόδους, οι σαμουράι ήταν σε θέση να μετακινούνται από άρχοντα σε άρχοντα, ακόμη και από ενασχόληση σε ενασχόληση. Επίσης, επιτρεπόταν ο γάμος μεταξύ μελών διαφορετικών τάξεων. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της περιόδου Έντο περιορίστηκαν και απαγορεύτηκε η απασχόλησή τους από άλλον άρχοντα χωρίς την άδειά του προηγούμενου αφέντη τους, γεγονός που προκάλεσε οικονομική στενότητα στις τάξεις τους. Τέλος, αρκετοί από αυτούς συμμετείχαν στην Εξέγερση Σιμαμπάρα 1637-1638[8].

Οι Ρόνιν στις διαφορετικές περιόδους της ιαπωνικής ιστορίας

Στις περιόδους Καμακούρα και Μουρομάτσι, όταν οι πολεμιστές κρατούσαν τα εδάφη που καταλάμβαναν, ρονίν θεωρείτο ο πολεμιστής που έχανε τη γη του. Κατά τη διάρκεια αυτών των περιόδων, συνέβαιναν συχνά συγκρούσεις μικρής κλίμακας σε όλη την Ιαπωνία και οι νταΐμιο χρειάζονταν διαρκώς ενισχύσεις για τα στρατεύματά τους. Έτσι, οι ρόνιν είχαν την ευκαιρία να υπηρετήσουν νέους κυρίους. Επίσης, ορισμένοι συμετείχαν σε συμμορίες και εξεγέρσεις.

Ειδικά κατά την περίοδο Σενγκόκου οι νταΐμιο χρειάζονταν επιπλέον πολεμιστές. Ακόμα και εάν είχε χαθεί ο άρχοντας, οι ρόνιν του ήταν σε θέση να υπηρετήσουν νέους άρχοντες. Σε αντίθεση με τη μεταγενέστερη περίοδο Έντο, ο δεσμός μεταξύ του άρχοντα και του σαμουράι ήταν χαλαρός και ορισμένοι σαμουράι δυσαρεστημένοι με τη μεταχείρισή τους, εγκατέλειψαν τους κυρίους τους, αναζητώντας νέους άρχοντες. Αρκετοί πολεμιστές υπηρέτησαν σε σειρά διαδοχής αρκετούς κυρίους και και ορισμένοι έγιναν οι ίδιοι νταΐμιο. Για παράδειγμα, ο Τόντο Τακατόρα (Todo Takatora) υπηρέτησε δέκα άρχοντες. Επιπλέον, η διαίρεση του πληθυσμού σε τάξεις δεν είχε ακόμη πραγματοποιηθεί. Συνεπώς, ήταν δυνατόν να αλλάξει κανείς το επάγγελμά του από πολεμιστής σε έμπορος ή αγρότης, ή το αντίστροφο, όπως ο Σαΐτο Ντόσαν (Saito Dōsan), έμπορος λαδιού, που εξελίχθηκε μέσω της τάξης των πολεμιστών και έγινε τελικά νταΐμιο[9].

Καθώς ο Τογιοτόμι Χιντεγιόσι (Toyotomi Hideyoshi) ενοποιούσε σταδιακά όλο και μεγαλύτερα τμήματα της χώρας, οι νταΐμιο το θεώρησαν περιττό να προσλάβουν νέους στρατιώτες. Στη συνέχεια, η Μάχη της Σεκιγκαχάρα το 1600 είχε ως αποτέλεσμα την κατάσχεση ή τη μείωση των φέουδων μεγάλου αριθμού νταΐμιο της ηττημένης πλευράς. Τούτο είχε ως συνέπεια, να γίνουν ρόνιν πολλοί σαμουράι. Περίπου εκατό χιλιάδες ρόνιν ένωσαν τις δυνάμεις τους με τον Τογιοτόμι Χιντεγιόρι (Toyotomi Hideyori) στην πολιορκία της Οσάκα. Στα χρόνια της ειρήνης που ακολούθησαν υπήρχε μικρότερη ανάγκη για διατήρηση ακριβών στρατών και πολλοί ρόνιν στράφηκαν στη γεωργία ή έγιναν κατοίκοι των πόλεων. Ορισμένοι, όπως ο Γιαμάτα Ναγκαμάσα (Yamada Nagamasa), αναζήτησαν την περιπέτεια στο εξωτερικό ως μισθοφόροι[10]. Ωστόσο, η πλειοψηφία των ρόνιν ζούσε σε συνθήκες φτώχειας και την εποχή του τρίτου Τογκουγκάβα σόγκουν Ιεμίτσου ο αριθμός τους πλησίασε το μισό εκατομμύριο.

Αρχικά το σογκουνάτο τους θεωρούσε επικίνδυνους και τους είχε εξορίσει από τις πόλεις ή περιόριζε τα ενδιαιτήματα, στα οποία θα μπορούσαν να ζήσουν. Επίσης, απαγορεύτηκε να υπηρετούν νέους κυρίους. Οι διαρκείς περιορισμοί άφηναν λίγες επιλογές στους ρόνιν, με αποτέλεσμα να ενώσουν τις δυνάμεις τους με την Εξέγερση Κεΐάν το 1651[11]. Η στάση τους ανάγκασε το σογκουνάτο να επανεξετάσει την πολιτική του. Επίσης, οι περιορισμοί στην κληρονομιά των νταΐμιο χαλάρωσαν, με αποτέλεσμα να κατάσχονται λιγότερα φέουδα και επιτράπηκε η ένταξη των ρόνιν σε νέους κυρίους.

Χωρίς το status ή τη δύναμη των σαμουράι, οι ρόνιν θεωρούντο συχνά ανυπόληπτοι και γίνονταν στόχοι ταπείνωσης ή σάτιρας. Ήταν ανεπιθύμητο να είναι κανείς ρόνιν, καθώς σήμαινε ότι δεν είχε μισθό ή αγρόκτημα. Ως ένδειξη της ταπείνωσης που αισθάνονταν οι σαμουράι που γίνονταν ρόνιν, ο λόρδος Ρέντεσντεϊλ καταγράφει ότι κάποιος ρόνιν αυτοκτόνησε στους τάφους των Σαράντα Επτά Ρονίν. Άφησε ένα σημείωμα λέγοντας ότι είχε προσπαθήσει να εισέλθει στην υπηρεσία του νταΐμιο της Χοσού, αλλά δεν έγινε δεκτός. Μη θέλοντας να υπηρετήσει άλλο κύριο, και μισώντας την ιδιότητα του ρόνιν, αποφάσισε να αυτοκτονήσει[12].

Από την άλλη, ο διάσημος συγγραφέας του 18ου αιώνα Κιοκουτέι Μπακίν (Kyokutei Bakin) αποκήρυξε την υποταγή του στον Μπατσουντάιρα Νομπουνάρι (Matsudaira Nobunari), στην υπηρεσία του οποίου ο πατέρας του, επίσης σαμουράι, είχε περάσει τη ζωή του. Ο Μπακίν έγινε οικειοθελώς ρόνιν και πέρασε τα υπόλοιπα χρόνια της ζωής του ως συγγραφέας[13].

Σημαντικοί ρονίν

  • «47 Ρόνιν»[14]. Iστορικό γεγονός του 18ου αιώνα και θρύλος ταυτόχρονα στην Ιαπωνία κατά τον οποίο μια ομάδα ρόνιν εκδικήθηκε τον θάνατο του κυρίου τους. Είναι πιθανώς το γνωστότερο παράδειγμα του κώδικα τιμής των σαμουράι, Μπουσίντο, καθώς και εθνικός μύθος της Ιαπωνίας[15].
  • Κιοκουτέι Μπακίν (Kyokutei Bakin)[16]. Συγγραφέας της ύστερης περιόδου Έντο γνωστός για τα έργα του Nansō Satomi Hakkenden (Τα Χρονικά των Οκτώ Ηρώων Σκύλων της Φυλής Σατόμι των Νανσό) και Chinsetsu Yumiharizuki (Παράξενη Tales of the Σελήνη).
  • Μιγιαμότο Μουσάσι[17]. O Μουσάσι έγινε γνωστός μέσα από τις ιστορίες της εξαιρετικής ικανόητάς του ως ξιφομάχος με δύο σπαθιά ανίκητος σε 60 μονομαχίες. Ήταν ο ιδρυτής του Hyōhō Niten Ichi-Ryu ή Niten-Ryu στιλ ξιφομαχίας και έγραψε το Βιβλίο των Πέντε Δακτυλιδιών (五 輪 の 書 Go Rin No Sho), βιβλίο στρατηγικής, τακτικής και φιλοσοφίας που μελετάται ακόμη σήμερα.
  • Σακαμότο Ριόμα (Sakamoto Ryōma). Βοήθησε στην ίδρυση μιας σύγχρονης Ιαπωνικής Ναυτικής Ακαδημίας στο Χιόγκο και προσπάθησε να φέρει προωθήσει μυστικά τη συμμαχία Σατσούμα και Χόσου κατά του σογκουνάτου. Κατέστρωσε σχέδιο 8 τμημάτων για τη μετάβαση σε μια σύγχρονη Ιαπωνία, όντας κυβερνήτης πολεμικού σκάφους στα Στενά Σιμονοσέκι κατά τη διάρκεια του Θερινού Πολέμου[18]
  • Γιαμάντα Ναγκαμάσα (Yamada Nagamasa). Ιάπωνας τυχοδιώκτης ο οποίος απέκτησε σημαντική επιρροή στο Βασίλειο Αγιουτάγια, σημερινή Ταϊλάνδη, στις αρχές του 17ου αιώνα και έγινε ο κυβερνήτης της επαρχίας Νακόν Σι Ταμαράτ, η οποία βρίσκεται στην χερσόνησο της Μαλαισίας, στη σημερινή νότια Ταϊλάνδη[19].

Παραπομπές

  • 1. «Rōnin, Japanese warrior». Encyclopædia Britannica. Ανακτήθηκε στις 2009-08-29.
  • 2. Barry Till, «The 47 Ronin: A Story of Samurai Loyalty and Courage», 2005, pg. 11
  • 3. Yonekawa, Akihiko, (2001), Beyond Polite Japanese. Kodansha, ISBN 4-7700-2773-7, σ. 25.
  • 4. 浪人 σε λεξικά Ιαπωνικών-Αγγλικών: プログレッシブ和英中辞典 ή ニューセンチュリー和英辞典
  • 5. Ernst, Earle (1974). The Kabuki Theatre. Honolulu: University of Hawaii Press. σελ. 208. ISBN 978-0824803193.
  • 6. Lockard, Craig (2010). Societies, Networks, and Transitions, Volume B: From 600 to 1750. Hampshire: Wadsworth Publishing. σελ. 291. ISBN 978-1439085400.
  • 7. Griffis, William Elliot (2015). The Mikado’s Empire. Cambridge: Cambridge University Press. σελ. 221. ISBN 9781108080507.
  • 8. Roberts, Luke, (2012), Performing the Great Peace: Political Space and Open Secrets in Tokugawa Japan. University of Hawaii Press, σ. 76.
  • 9. Sallmann, Jean-Michel (2003). Géopolitique du XVIe siècle, 1490-1618. Seuil. σελ. 215. ISBN 978-2020374972.
  • 10. Turnbull, Stephen (2003). Fighting Ships of the Far East (2): Japan and Korea AD 612-1639. Oxford: Osprey Publishing. σελ. 13. ISBN 978-1841764788.
  • 11. Roberts, Luke (2012). Performing the Great Peace: Political Space and Open Secrets in Tokugawa Japan. Honolulu: University of Hawaii Press. σελ. 77-78. ISBN 978-0824853013.
  • 12. «The Forty-Seven Ronin (Chūshingura)». Ανακτήθηκε στις 3 Σεπτεμβρίου 2015.
  • 13. Shirane, Haruo (2013). Early Modern Japanese Literature: An Anthology, 1600-1900. New York: Columbia University Press. σελ. 484. ISBN 9780231109918.
  • 14. Forbes, Andrew ; Henley, David (2012). Forty-Seven Ronin: Tsukioka Yoshitoshi Edition. Chiang Mai: Cognoscenti Books. ASIN: B00ADQGLB8; Forbes, Andrew ; Henley, David (2012). Forty-Seven Ronin: Utagawa Kuniyoshi Edition. Chiang Mai: Cognoscenti Books. ASIN: B00ADQM8II
  • 15. «Kanadehon». Columbia University.
  • 16. Beerens, Anna (2006). Friends, Acquaintances, Pupils and Patrons: Japanese Intellectual Life in the Late Eighteenth Century : a Prosopographical Approach. Amsterdam: Amsterdam University Press. σελ. 151. ISBN 9087280017.
  • 17. Tokitsu, Kenji (2006). Miyamoto Musashi: His Life and Writings. Boston: Shambhala Publications. σελ. 102. ISBN 9780834805675.
  • 18. Zwier, Lawrence J.; Cunningham, Mark E. (2013). The End of the Shoguns and the Birth of Modern Japan. Minneapolis: Twenty-First Century Books. σελ. 71-72. ISBN 0822587475.
  • 19. Denoon, Donald (2001). Multicultural Japan: Palaeolithic to Postmodern. Cambridge: Cambridge University Press. σελ. 157-158. ISBN 978-0521003629.

Κ. Καλογερόπουλος 2015  Creative Commons Attribution Share Alike

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s